11th November - The Independence Day

Although we weren't here at Poland on the particular day, we couldn't miss to mention the Polish Independence Day, what takes place in the calendar at 11th November. Of course it is an official public holiday and a day-off, and all around cities people are gathering for celebrations (and sometimes demonstrations too). 

Origin of the day is 11th November 1918, that day after 123 years the 3-parts-divided Poland regained its independence, before that it was in Austrian, Russian and German hands. The Polish Military Organization’s secret departments' including demobilized soldiers and legionnaires disarmed the Germans in Warsaw and more other Polish towns. The Government appointed Józef Pilsudski as chief commander over the Polish forces and 3 days later the complete control was in his hands - he formed the new centralized government which published its most important key measures on 21th Nov, for example they called new parlamentary elections, made up agricultural reforms and introduced more favorable conditions for workers.

The day was announced as national holiday in 1937, but from 1939 till '89 it was removed as an official celebration day, and it was restored after communism.

On this day of course we could see Polish flags at many places, not only on buildings, but on public transportation vehicles too. At Warsaw the celebration is at several places, including the Pilsudski's square, where at the tomb of the Unknown Soldier they do an official change of guards accompanied by the government officials. On every day basis the change of guards is just a routine that is a normal picture of Warsaw (the guards change every hour or so).

According to what I read, unfortunately the day is also a good occasion for various political groups to divide that nation even more during marches and events that usually take place during that day. This year, the radical right-side took pretty much attention by burning the flowered rainbow what stands at Plac Zbawiciela (the Saviour Square) that is taken by them as a symbol of lesgay movements. Breaking street-parked cars' glasses, throwing petards and pieces of pavement while fighting with the police. Also this year they attacked the Russian embassy and people with different views. The reaction to such behavior we witnessed yesterday at Nowy Swiat Street, where there was an event demonstrating against radicals. Meanwhile during the last few days there was a United Nation's climate conference taking place at Warsaw. Around 10 000 visitors arrived from 200 countries, so obviously these people had to be scared sometimes, seeing what was happening.

But anyway, our Hungarian friends were reporting appreciations about the commemoration at the Unknown Soldier's tomb and the gatherings, what they saw at Warsaw downtown. Good for them that they were somewhere else than the radical folks during the day.

November 11 - A függetlenség napja

Bár mi épp nem tartózkodtunk most itthon, nem mulaszthatjuk el a lengyel Függetlenség napjának megemlítését, ami november 11-én foglal helyet a naptárban. Természetesen munkaszüneti nap, és városszerte gyűlnek össze az emberek ünnepségeken (és olykor tüntetéseken is). 

Az ünnep eredete 1918 november 11, amikoris 123 év után, miután osztrák, orosz és német kezekben volt a 3 részre szakadt terület, Lengyelország visszanyerte függetlenségét. A Lengyel Katonai Szervezet titkos csoportjai, köztük leszerelt katonák és légiósok Varsóban és több lengyel városban lefegyverezték a németeket. A kormány Józef Pilsudski-t nevezte ki főparancsnoknak a lengyel erők fölött, és 3 nap múlva teljes irányítás volt a kezében - megalapította az új központi kormányt, ami november 21-én tette közzé a legfontosabb intézkedéseit, például új parlamenti választásokat írtak ki, mezőgazdasági reformokat hoztak létre és kedvezőbb feltételeket teremtettek a munkások számára.

1937-ben nyilvánították nemzeti ünneppé, de 1939-89-ig eltörölték, majd a rendszerváltás után lett belőle ismét ünnepnap.

Ezen a napon természetesen rengeteg helyen láthatunk errefelé lengyel zászlókat, nemcsak épületeken, hanem járműveken is. Varsóban szintén jópár helyen, köztük a Pilsudski téren is zajlik az ünnep, ahol az Ismeretlen Katona sírjánál őrségváltást is tartanak, ahol egyúttal hivatalos személyek is részt vesznek az ünnepségen.
Egyébként az őrségváltás napi rutin Varsó városképének a része -  azt hiszem, óránként zajlik, de ennyi időt még nem töltöttem el a téren :)

Olvasottak alapján sajnos a különböző politikai csoportok számára is alkalmas az ünnep, hogy megossza az embereket: az idén a radikális szélsőjobb - jelképek felgyújtásával (pl. virágból készült szivárvány a Zbawiciela (Megváltó) téren - amit ők a melegek jelképeként deklarálnak), utcán parkoló autók üvegeinek betörésével és petárdákkal hívta fel magára a figyelmet a rendőrséggel küzdve, továbbá az Orosz Nagykövetséget és más nézeteket valló embereket is megtámadtak, amire reakcióként tegnap tanúi lehettünk a Nowy Swiat utcán felvonuló ellentüntető tömegnek, akik a radikálisok nézetei és módszerei ellen tiltakoztak - mindeközben az ENSZ klímaügyi konferenciája zajlik Varsóban, amire kb. kétszáz országból érkezett tízezer küldött, akik érthető módon figyelhették ijedten a héten, mi történik. Nem mennék bele a részletekbe, az Index ezt viszonylag kimerítően megtette már, ha valakit érdekel.

Itt élő magyar barátaink viszont lelkesedéssel számoltak be az Ismeretlen Katona sírjánál tartott megemlékezésről és a felvonulásokról, amiket Varsó belvárosában láttak - szerencse, hogy ők elkerülték a fentebbi eseményeket.

Krótki przewodnik po zachowaniach Polaków

Kim są, jak się zachowują, w czym są podobni, a w czym zupełnie inni? Dziś spróbujemy zajrzeć w polską duszę. Oczywiście moje doświadczenia są jeszcze mocno ograniczone i subiektywne, lecz pozwólcie, że przedstawię to, co udało mi się zaobserwować do tej pory. Polacy są: 

- Przyjacielscy: z pewnością w stosunku do nas – Węgrów. Nie tylko historia naszych krajów jest w wielu miejscach ściśle ze sobą powiązana (wspólni władcy, współpraca podczas wojen – nawet pomimo rozkazów!), lecz także ludzie - dzięki przyjaźni, która z czasem złączyła nas tak mocno, że jesteśmy w stanie ją poczuć, nawet gdy spotykamy się po raz pierwszy.  

Polacy chętnie też pomagają zagranicznym turystom, zwłaszcza jeżeli mówią po angielsku.

- Dumni: często narzekają na porządki w swoim kraju, lecz mają silne poczucie tożsamości narodowej. Są dumni z tego, kim są i tak być powinno, biorąc pod uwagę, że kilkakrotnie starano się wymazać Polskę z mapy świata, i choć spadło na nich przez to wiele nieszczęść – przetrwali. Dla przykładu: po drugiej wojnie światowej odbudowali swoją stolicę, Warszawę, której budynki były w 90% zmiecione z powierzchni ziemi.

Ale, z powodu dumy, mimo upływu lat, starsi ludzie nie są w stanie zapomnieć krzywd i udręczenia, których doznali w czasie wojen.

- Pracowici i skrzętni: jeżeli zdarzy się wam odwiedzić Warszawę, prędzej czy później z pewnością natraficie na plac budowy. Czasem ma się wrażenie, że aż ich korci, żeby cały czas coś odnawiać, poprawiać i naprawiać. Dzielnice, które na Węgrzech uchodzą za zbiorowiska szarych bloków, w Polsce wydają się bardziej przestronne, kolorowe i zadbane. Budynki są podobne, lecz tutaj wyglądają znacznie lepiej dzięki remontom. No i nie znajdziecie śmieci na ulicach! I mówię o tym z przekonaniem, bo miałam okazję zwiedzić przynajmniej sześć polskich miast.

- Mają mocne głowy: cóż, są prawie ludem północy, więc naprawdę potrafią wypić pokaźną ilość alkoholu, przede wszystkim piwa i wódki. Są również znakomitymi producentami tych napojów – wódka nie pochodzi z Rosji, tu znajduje się jej ojczyzna. Z własnego doświadczenia powiem, że nie powinniście przegapić okazji skosztowania wódki, jeżeli wybieracie się tu, a zwłaszcza Żubrówki (którą można też pić zmieszaną w sokiem jabłkowym – wtedy nazywają ją szarlotką!). W niektórych miejscach, w ramach przystawki, serwowana jest wódka ze śledziem.

Niestety, o piwie nie powiem zbyt wiele, bo nie przepadam za nim, ale mój kochany powtarza, że Polska ma dobre piwa, zaś na Węgrzech lepiej pić wino, bo dobre piwo na Węgrzech to biały kruk.

Nie należy też zapominać o 80-procentowych  nalewkach domowej roboty. Nie znam dokładnie przepisu, ale słyszałam, że można je robić praktycznie ze wszystkiego. I z mojego doświadczenia wynika, że nalewki mogą być bardzo podstępne…

- Pomysłowi, są kreatywni i obrotni w takich dziedzinach jak biznes i tym podobnych. Nędza lat osiemdziesiątych, kiedy półki sklepowe świeciły pustkami, nauczyła ich jak radzić sobie z brakiem, dzięki pomysłowości.

- Pełni pasji i głośni: Pomimo tego, że język polski jest jednym z języków słowiańskich, jego intonacja przypomina mi bardziej język hiszpański. W słowach akcent przypada na przedostatnią głoskę, co przydaje śródziemnomorskiego uroku słowu mówionemu. Miałam okazję przysłuchać się przynajmniej kilku słowiańskim językom, lecz w porównaniu z językiem polskim wydawały mi się dosyć monotonne.

Moi przyjaciele, którzy przeprowadzili się do krajów, gdzie podstawowym językiem jest angielski, twierdzą, że Polacy w tych krajach zachowują się głośniej niż gdzie indziej.

Tak na marginesie: są niesłychanie wdzięczni, jeżeli podejmiesz się trudu nauki ich języka i starasz się porozumieć z nimi. Jeszcze nie zdarzyło mi się, żeby taka rozmowa odbyła się bez uśmiechów na twarzach – zarówno mojej jak i ich.

A wracając jeszcze do bycia głośnym – byłam całkiem zaskoczona, gdy Łukasz powiedział mi, gdy spacerowaliśmy nocą po budapesztańskich ulicach, że pod wpływem alkoholu zachowują się bardziej agresywnie niż inni, częściej też zdarzają się wtedy sprzeczki.

- Tradycjonaliści i katolicy: No dobrze: w praktyce, tak jak w większości krajów, to określenie bardziej pasuje do starszych pokoleń, w przypadku młodszych pokoleń nie jest to już takie oczywiste. Wierzący i praktykujący katolicy biorą udział w Mszy co niedzielę, w dni uroczyste, a nawet w dni nie podyktowane specjalną uroczystością. Tradycyjnie wszystkie rodziny w czasie świąt Wielkiej Nocy udają się do kościoła ze święconką. Trudno jest też nie wziąć pod uwagę wpływu, który na Polaków wywarł Jan Paweł II. W większości polskich miast znajdziecie ulicę nazwaną jego imieniem.

- I krótki ogląd cech fizycznych:

Będę kusić mężczyzn, mówiąc, że znajdą tu dużo pięknych dziewczyn. Zaś polscy faceci są na ogół przystojni, uprzejmi (nie tak rzadko można się spotkać ze zwyczajem całowania kobiet w rękę przez mężczyzn przy powitaniu). Za to ci, których irytują zniewieściali, delikatni faceci, ucieszą się, słysząc, że rzadko spotyka się tu maminsynków.

Odcień skóry Polaków, jak widać na zdjęciu, jest raczej jasny, rumiany, czym przypominają raczej narody z północy (wielokrotnie mi mówiono, że odcień mojej cery jest podobny do cery przeciętnego Polaka, więc choć raz nie wybijam się w towarzystwie bladym odcieniem cery).

Nietolerancja laktozy zdarza się u Polaków tylko w 15%, może są bardziej odporni dzięki wytwarzanej tutaj niespotykanej ilości pysznych produktów pochodzenia mlecznego :)

Podsumowując: są inteligentni, kreatywni czarujący, w ich kulturze można odnaleźć wpływy zarówno wschodnioeuropejskie jak i zachodnioeuropejskie. Lata komunizmu odbiły na nich swoje piętno, lecz dzięki pracowitości nadrabiają zaległości, zwłaszcza gospodarcze. Nie pozwalają tez sobie na użalanie się nad sobą w związku z trudną przeszłością. To prawdziwi ocaleńcy.

"Colors of Poland" - A nice video

A few months ago I found this video, it is presenting very well (in my opinion) in 11 minutes, what important numbers the country has, the way of thinking, the attitude, habits and it is introducing Polish cuisine as well. 

English speaking, South Park-styled animation, but because it's very well-illustrated, it is easily understandable for anyone, who may not speak in English. Some Poles were complaining to the narrator's  English accent, and the fact, that this is trying to be a marketing-video... I think, the point is first, that it is easy to understand, and the second thing, that everyone needs a small marketing, especially those, who are talented, but are not having enough self-confidence ;)

 

"Lengyelország színei" - egy kedves kis video

Jópár hónapja akadtam rá erre a kis videora, ami bő 11 percben - szerintem - abszolút jól bemutatja nagy vonalakban az itteni számokat, hozzáállást, szokásokat és ételeket. 

Angol nyelvű, South Park stílusú animáció, de nagyon jól szemléltet, így könnyen érthető bárki számára. Egyes lengyelek az angol kiejtésre panaszkodtak, illetve arra, hogy marketing-video... Szerintem az előbbinél az a lényeg, hogy érthető legyen, az utóbbiról pedig annyit, hogy mindenkinek kell egy kis marketing, főleg azoknak, akik tehetségesek, és nem bíznak eléggé saját magukban ;)

 

1 listopada w Polsce

Rok temu miałam możliwość przyglądania się obchodom Dnia Wszystkich Świętych w Polsce i już wtedy niektóre tradycje związane z tym dniem były dla mnie zastanawiające. W tym roku 1 listopada również spędziłam w Polsce, w Warszawie, odwiedzając razem z Łukaszem, jego mamą i siostrą 4 cmentarze, by okazać szacunek bliskim zmarłym. 

Kopaliński, żył 100 lat

W kulturze węgierskiej również zwyczajem jest nawiedzanie grobów o tej porze roku, więc  przyjrzyjmy się czym różnią się te zwyczaje w Polsce. 

Polacy odnoszą się z szacunkiem do swoich tradycji, są narodem głęboko odczuwającym, a większość z nich jest również wierzącymi katolikami. W dniu 1 listopada i w dni przyległe, okolice cmentarzy zostają wyłączone z ruchu dla transportu prywatnego (zaparkowanie samochodu w okolicy jest praktycznie niemożliwe), za to uruchomione zostają dodatkowe linie autobusowe i tramwajowe kursujące pomiędzy cmentarzami, których oznaczenia zaczynają się na „C” (jak cmentarz). W pobliżu bram cmentarnych przewijają się tłumy, a także ustawiają się stragany sprzedające kwiaty, wiązanki, znicze oraz tradycyjne przekąski, takie jak słodkie, nawleczone na sznurek obwarzanki czy tradycyjne warszawskie cukierki zwane Pańską Skórką.

Uznanie w moich oczach zyskały przede wszystkim drobne ciepłe gesty, które zaobserwowałam tego dnia.

- Siostra Łukasza wręczyła mi zapalony znicz, gdy mijaliśmy groby żołnierzy poległych w czasie obrony Warszawy w 1939 i powiedziała, bym postawiła go na dowolnym grobie. Wybrałam anonimowy grób, stojący pomiędzy grobami z imionami wypisanymi na tabliczkach.
- Dzień poświęcony jest nie tylko na odwiedzanie grobów krewnych, ale też tych, którzy są dla ciebie ważni, nawet jeżeli nie miałeś okazji poznać ich osobiście. Razem z mamą Łukasza szukaliśmy grobu sławnej polskiej aktorki Ireny Kwiatkowskiej. Niestety nie udało nam się i musieliśmy zrezygnować, lecz zatrzymaliśmy się przy grobach takich poetów jak Staff czy Tuwim, by zapalić znicze i w ten sposób wyrazić nasz szacunek. Zauważyłam też, że zwyczajem jest sprzątanie i zapalanie zniczy na zaniedbanych grobach, których nikt nie odwiedza.
- Jest to dzień w którym okazuje się szacunek zmarłym osobom znanym i szanowanym.

Polski szacunek

Groby poetów, filozofów, aktorów a nawet sportowców otoczone były zniczami, a jeszcze nie było południa. Najbardziej wzruszyły mnie groby żołnierzy, bohaterów wojennych, ofiar wojen, Powstania Warszawskiego. Miałam już okazję zapoznać się bliżej z historią związaną z wydarzeniami wojennymi, i cóż… naród musi być twardy jak kamień, żeby przetrwać tyle zawieruch i wyjść z tego z uniesioną głową. Trudno opisać ciepło, które mnie napełnia, gdy myślę o tych wszystkich ludziach, starszych i młodszych, którzy tego dnia zapalali znicze pamiętając o tych, których żadną miarą nie mieli szansy poznać. I fantastycznie jest coś takiego zobaczyć!

Wieczorem, nad wszystkimi cmentarzami widać piękną kopułę światła, powstałą od płomieni palących się zniczy, a my ponownie udaliśmy się na ulicę Powązkowską (gdzie znajduje się najstarszy i najsławniejszy cmentarz) i tam odkryliśmy, że wielu zagranicznych turystów przyjechało tak samo jak my, by oglądać ten widok, a na lewo i prawo można było usłyszeć język angielski i francuski.

Było czymś niesłychanie wzruszającym zobaczyć tyle szacunku i pokory i zadziwiające jest poczuć, że nawet jeżeli nie mam wspólnych korzeni z ludźmi pochowanymi tu, to jednak… czuję, że w jakiś sposób stali mi się bliscy!

Historia blogu w skrócie

Zdarzyło to się w 2000 roku… Trzech interesujących i zabawnych chłopaków odwiedziło nas w Budapeszcie. Mój były partner zaprzyjaźnił się z nimi na starym interfejsie IRC. Przybyli prosto z Warszawy po podróży, która trwała 10 godzin koleją. Rozmawiali między sobą w języku, który brzmiał niesamowicie, po angielsku – w tyle o ile zrozumiały sposób (podczas, gdy mój angielski był fatalny). Jednak pomimo odmienności naszych języków – biła od nich otwartość i serdeczność, z którą nigdy wcześniej się nie spotkałam.

Głównym powodem ich przyjazdu był odbywający się w tym czasie zjazd o tematyce komputerowo-programistycznej (w którym my także mieliśmy uczestniczyć), lecz chcieli też trochę czasu przeznaczyć na zwiedzanie. Przyjemnie spędziliśmy razem czas, widać było ich zainteresowanie, a także fakt, że Budapeszt bardzo im się spodobał. Pod koniec pobytu serdecznie zapraszali nas do siebie, mówiąc o Polsce z niespotykaną miłością, a także zaoferowali, że kupią dla nas bilety lotnicze (co było, jak na tamte czasy, bardzo hojną propozycją, biorąc pod uwagę, że nie było tanich linii lotniczych kursujących między naszymi krajami, oraz, że nie zarabiali też dużo, ledwo co ukończywszy studia).

Zaprzyjaźniliśmy się przez ten tydzień i żegnaliśmy się mocnymi uściskami. I to było moje pierwsze doświadczenie z Polakami. Przedtem nie wiedziałam o nich prawie nic.

Odwiedzili nas jeszcze w następnym roku, a potem nastąpiła dziesięcioletnia przerwa, przeplatana korespondencją. Nasze życia pozmieniały się, a do obiecanej wizyty w Polsce nie doszło. Z naszej pięcioosobowej grupy jedynie ja i Łukasz (jeden z naszych przyjaciół z Polski) utrzymywaliśmy ze sobą kontakt. W 2011 roku postanowił ponownie odwiedzić Budapeszt. Czterodniowa wizyta, przy okazji kolejnego zjazdu. Tym razem zobowiązał mnie do złożenia obietnicy, że w kolejnym roku faktycznie przyjadę do Polski.

I tak, po jedenastu latach od naszego pierwszego spotkania, umówiliśmy się na tygodniową wizytę w Polsce, którą Łukasz dokładnie rozplanował i pokazał mi Warszawę, Gdańsk, Kraków i Łódź. Zaskoczył mnie porządek i piękno tych miast – sławnych monumentów – a także fakt, że nie przypominały miejsc, o których opowiadali w 2000 roku. W międzyczasie ich kraj się bardzo rozwinął.

W czasie tej wycieczki miałam dziwne wrażenie, że jest to pierwsze miejsce, poza Węgrami, w którym czuję się jak u siebie. Przenigdy nie planowałam opuszczać Budapesztu. Po ośmiu latach kochałam to miasto równie mocno, jak wtedy, gdy ledwo się sprowadziłam, ze wszystkimi jego zaletami i wadami – a raczej mimo ich. Nigdy też nie byłam obieżyświatem, i choć zwiedziłam kilka miejsc uznanych za „miejsca, w których niesamowicie jest żyć”, nigdy nie czułam się w nich na miejscu.

Przez ten tydzień zorientowaliśmy się, razem z Łukaszem, jak wiele mamy ze sobą wspólnego i, że stajemy się sobie bliscy. Po dwóch tygodniach ponownie przyjechał do mnie, zgodnie z obietnicą, i niektóre rzeczy stały się nie do uniknięcia. Od Października 2012 jesteśmy razem. Później, zważając na wszystkie za i przeciw, zdecydowałam się przeprowadzić do Łukasza do Warszawy (w marcu). Co jeszcze później okazało się słuszną decyzją, gdyż od czerwca jesteśmy zaręczeni.

I tak po kliku miesiącach tutaj, prawie członek polskiej rodziny, poznaję tę uroczą, choć mało znaną kulturę i język, i dochodzę do wniosku, że warto by było opisać moje doświadczenia i podzielić się nimi – z tymi, którzy albo nic o kulturze polskiej nie wiedzą, czy z tymi, którzy planują się tu wybrać. A także dlatego, że nie ma aż tak wielu stron poświeconych temu tematowi. A o kulturze naszego siostrzanego narodu warto pisać.

Zapraszam zatem na wspólną wyprawę, gwarantuję, że będzie to równie przyjemne, jak czytanie o popularnych miejscach wypraw, takich jak Londyn czy Paryż!

Small overview - the Polish attitude

Who are they, how they behave, in what they are similar or different, what temperament they have? Today let's have a small insight into the nation's soul! Of course, my experiences are limited and subjective, sometimes they even reflecting other Poles' opinions, but let me summarize, what I was able to observe so far! They are: 

- Friendly: at least with us, Hungarians, very much (but they are also helpful with tourists, especially if they are speaking English - you have 50% chance for that). Not only our history is tightly connected at some points (common rulers, cooperation during wars - despite commands even!), but also a friendship so strong formed between our two nations, that we are able to feel it without saying anything at most of cases, even when accidentally strangers meet each other from the two countries.

- Proud: they are sometimes complaining because of circumstances, but their national identity is in the right place. The Poles are proud to belong here and they can be, because several times in the history others attempted to make them disappear from world's map, many misery they endured - but they survived. As an example: after the Second World War they completely rebuilt and repopulated their capital city, Warsaw, whose 90% of buildings had been literally in ruins. But, because of the pride, especially the elder generations are not able to forget these mortifications and harm, even after many years.

- Constructive and hard-working: if you visit any place at Warsaw, sooner or later you will meet a construction. Sometimes you have this feeling, that they are tempted to renewing or repair all the things from time to time.  The districts, what are considered by us in Hungary place of gray block-houses, here look more spacious, colorful, and full of repainted blocks - buildings are similar, but they look much better because of refurbishings.. And, you are not able to find any garbage on the streets! I dare to tell this because I visited already at least 6 cities here.

- They are very good at drinking: well, they are almost a northern nation, so they can really drink reasonable amount of alcohol, especially beer and vodka. In producing these, they are also outstanding - vodka is not originally a Russian invention, but here is its homeland. I personally tell you, that you shouldn’t miss an opportunity to drink a good vodka if you visit that country, especially mentioning Żubrowka (which could be also drink together with apple juice, then it is called apple pie!) And there are some places, where they sell only vodka and herring for starting the party-evening! About beer I cannot tell you much, because basicly I don't like beer, but my darling always says, that Poland have a good beer, but in Hungary you have to drink rather wine, because good beer is as rare as a white raven there :)

And not to forget to mention the minimum 80% strong Moonshines, which are homemade  short drinks - no certain receipe, it could be done from anything, and I experienced already, that it could be a really vicious stuff! 

- Ingenious, they are good at tricks and tips, according to business and other similar transactions - destitution of the '80s, when there was hardly able to get anything here in the shops, raised them up to be creative. According to a Polish saying: "A Pole always knows, how to trick another Pole."

- Passionate and loud: if we meet them, let's investigate their communication! Their intonation, despite, that we are talking about a slavic language, seems to be a little like Spanish, in the words the accent is at the one before the last vowel. This gives a mediterranian charm to the spoken language. I've listened already to a few slavic nations to speak, but they seemed to be monotonous compared to the Poles. Moreover, more of my friends were reporting, that Poles, who moved to English-speaking countries, are speaking more loudly meanwhile work also in Polish, than in English - okay, that maybe could have more reasons, but it is an interesting fact. 

Btw, they are very grateful if you start to learn their language, and so you try to communicate with them! I never managed any conversations like this without a smile - but neither did they! ;)

And talking furthermore about the passion, I was pretty surprised, when Łukasz was telling me meanwhile walking at streets of Budapest by night - as a comparison - that if they are drinking, they are behaving more aggressive compared to others, tiffs without a reason are more oftenly happening in such situations.

- Traditionalists and catholics: okay, as everywhere, here it is also applies rather to the elder generation, but significance of the popes is also there - for example, in almost every cities or towns there is a "John Paul Street". Whom are actively religious, at Easter are going to the church to hallow a basket of food, and of course they are attending masses, especially at celebration days, but also without any occasion too. By the members of the new generation, these things are not that strictly set in stone anymore. 

- And a short look at the physical features:

I would tempt the men, that here many of beautiful-faced girls are living. And for the girls I would pass the information, that the Polish guys, whom I already know, are usually good-looking, polite, it is also not rare that they say hello with kissing the hand, and they are not typically "baby boys of mom" types, which is a really good news for those, who are fed up with the effeminated soft-guys according to nowaday's tendency.

By the skin color, you already can see, that you are at more northern-direction, most of the people are red-faced (and at least this is not me anymore, who is considered as the whitest compared to everyone, but still, there were a lot of times, when they told me that I look like a Pole :))

And not an accident, that lactose-intolerance is only 15% here, because they have awesome milk-products, in huge amount you can find many types of cottage cheese and similar stuff, what is made of milk - they had some time to get used to it :)

So, summarizing my experience, this nation looks like to have an intelligent, creative, charming culture, you could feel the impact of Eastern and Western affection - the socialist past left behind some trace, but their diligence is lifting them up according to economy, they are making a really good progress, and didn't allowed themselves much time to cry because of the history - they are real survivors!

Kis áttekintés - a lengyel virtus

Kik ők, hogy viselkednek, miben hasonlítanak és miben különböznek? Ma tekintsünk be egy kicsit a nép lelkivilágába, milyen vérmérsékletűek is a lengyelek? Természetesen a tapasztalataim korlátozottak és szubjektívek, időnként más itteni emberek véleményét is tükrözik, node összegezzük, milyen infoknak vagyok most birtokában! 

- Barátságosak: legalábbis velünk, magyarokkal értelemszerűen nagyon (a turistákkal is segítőkészek, különösen, ha tudnak angolul - erre úgy 50% esélyed van). Nemcsak a történelmünk fonódott össze bizonyos pontokon (közös uralkodók, háborúk alatti együttműködés - parancsok ellenére is!), hanem mindeközben egy olyan barátság alakult ki a két nép között, ami kimondatlanul is érződik a legtöbb esetben, ha vadidegen emberek a két náció képviselőjeként véletlen találkoznak.

- Büszkék: a körülményekre időnként ugyan panaszkodnak, de a nemzeti öntudatuk teljesen a helyén van. A lengyel büszke arra, hogy ide tartozik, és lehet is, ugyanis a történelem során többször megpróbálták őket eltüntetni a világtérképről, rengeteg szenvedést éltek túl - de túlélték, és a II. világháború után a szó szerinti 90% mennyiségű romból újjáépítették és újra benépesítették a fővárost is. Viszont a büszkeséggel és az öntudattal együtt jár, hogy különösen az idősebb generáció tagjai ezeket a sérelmeket ennyi év távlatából sem felejtették el.

- Konstruktívak és szorgalmasak: bármerre jár az ember Varsóban, előbb-utóbb építkezéssel fog találkozni. Néha olyan érzésed van, hogy lépten-nyomon felújítanak valamit. (Mondjuk azt hiszem, nem csoda a főváros teljes lebombázása után, hogy ilyen ütemben fogják meg a munka végét) Az olyan környékek, amiket nálunk szürke panelrengetegek jellemeznek, náluk általában szellős, színes, újrafestett blokkokal vannak tarkítva - az épületek hasonlóak, csak jobban néznek ki ezek miatt a munkálatok miatt. Ja, és sehol egy szemét az utcákon! Ezt úgy merem állítani, hogy minimum 6 városban jártam már itt.

- Nagy sportivók: már-már északi nép lévén elég jól bírják az alkoholt, különösen a sört és a vodkát. Ezek gyártásában egyébként is kiemelkedőek - ami a vodkát illeti, az bizony nem orosz találmány eredetileg, hanem itt az őshazája. Tanúsítom, hogy a jó vodka nem maradhat ki a repertoárból, ha ellátogat valaki ide, különös tekintettel a Żubrowkára (amit, ha almalével iszunk együtt, almás pitének hívják!). És vannak helyek, ahol az este megalapozására _csak_ vodkát és heringet árulnak! A sörről nem tudok nyilatkozni, lévén, hogy nem kedvelem annyira, de a kedvesem mindig mondja, hogy jó sörük, az bizony nekik van, nálunk otthon Magyarországon inkább bort igyunk, mert a jó sör ott ritka, mint a fehér holló!

Valamint ne feledkezzünk meg a minimum 80% alkoholtartalmú, Holdfénynek becézett, házilag előállított röviditalokról se - nincs recept, bármiből lehet, és tapasztalatból mondom, nagyon alattomos tud lenni ;) 

- Találékonyak, jók a trükkökben és kiskapukban, ami a bizniszt és egyéb járulékos témákat illet - a '80-as évek nélkülözése, amikor szinte semmi nem volt a boltokban errefelé, eléggé ránevelhette őket a kreativitásra. Lengyel mondás szerint: "Egy lengyel mindig tudja, hogy trükközzön egy másik lengyellel".

- Szenvedélyesek és hangosak: ha találkozunk velük, figyeljük meg a kommunikációjukat! A hanglejtésük, dacára, hogy szláv nyelvről beszélünk, eléggé spanyolosnak tűnik, a szavakban a hangsúly a szó utolsó előtti szótagján van. Ez tényleg ad egy mediterrán bájt a beszélt nyelvnek. Én hallgattam már jópár szláv népet beszélgetni, de teljesen monotonnak tűntek a pollákokhoz képest. Plusz több ismerősöm is beszámolt arról, hogy akik angol nyelvterületre tévedtek, hangosabban beszélgetnek munka közben lengyelül, mint angolul - oké, ennek persze több oka is lehet, de önmagában érdekes tény. 

Egyébként irtó hálásak, ha elkezded a nyelvüket tanulni, és úgy próbálsz velük kommunikálni! Sosem úsztam meg az ilyen jellegű kísérleteimet mosoly nélkül - de ők sem ;)

És ha már a szenvedélynél tartunk, meglepve hallottam Łukasztól még Budapest éjszakai utcáin sétálva összehasonlítási alapként, hogy ha isznak, akkor agresszívebben is viselkednek más nációknál, gyakrabb az ok nélküli összetűzés.

- Hagyománytisztelők és katolikusok: oké, mint mindenütt, itt is inkább az idősebb generációt jellemzi ez, de nyilván a pápák jelentősége is megkerülhetetlen - pl. szinte minden városban van egy János Pál utca. Akik vallásgyakorlók, húsvétkor elmennek a templomba megszenteltetni egy kosárnyi ételt, és természetesen járnak misére különösen ünnepekkor, de azokon kívül is. Az új generáció tagjainál ezek a dolgok már nincsenek annyira kőbe vésve.

- Fizikai adottságokat tekintve pedig:

Az urakat azzal kecsegtetném, hogy nagy számban mászkálnak erre széparcú hölgyek, lányoknak pedig annyit, hogy a lengyel srácok, akiket eddig ismerek, többségében jó kiállásúak, udvariasak, nem ritka a kézcsókkal való üdvözlés sem, és nem kifejezetten az elkényeztetett "mama kedvencei" típusba tartoznak, ami igen jó hír a női nemnek, különösen azoknak, akik elpuhult férfiakra panaszkodnak a mai tendenciát nézve.

Bőrszínt illetően itt már érződik, hogy északon vagyunk, döntő többségben pirospozsgás típusú arcok mászkálnak az utcákon (és végre nem én vagyok a legfehérebb köztük, de így is lépten-nyomon lengyelnek néznek! :))

A laktóz-intolerancia pedig itt már nem véletlen, hogy csak 15% a népesség körében, ugyanis irtózatosan jó tejtermékeik vannak, töménytelen mennyiségben találhatsz a boltok polcain túrófajtákat és minden egyebet, ami tejből készül - volt idejük hozzáedződni :)

Összességében számomra egy intelligens, kreatív, bájos és mindenképpen markáns kultúra rajzolódott ki itt, együttesen érezni kelet és nyugat hatását is - a szocialista múlt itt hagyta ugyan a nyomait, de a szorgalmuk miatti fejlődési ütem ennek dacára emeli feljebb és feljebb őket gazdaságilag - nem adtak maguknak sok időt a történelem miatti siránkozásra - igazi túlélők! 

1st November by the Poles

Itt happened first 1 year ago, that I had an opportunity to observe here All Saints day, and that time I've already wondered about some local habits. This year 1st November was also spent here, so with mom and sister of my partner we visited 4 cementaries to show respect for deceased relatives. 

A famous Polish philosopher, Kopaliński's
tomb, who lived exactly 100 years

It is also common by us, that we go out to these places at this time of the year, but let's have a look, what is a tiny bit unusual here?

Polish people are respecting traditions very much, they are a deeply emotional nation, besides that most of them are religious catholic.

At this day they are closing the region of the cementeries, parking by car there is hardly possible, and they are launching separate buses and tram lines travelling between cementaries, starting with the sign "C" (cmentarz). Close to entrance gates of cementaries you can see crowds visiting as well as people selling flowers, wreaths and candles, they are selling some typical snacks, like a slightly sweet bunch of round-shaped hanging pretzel, or traditional varsavian soft candy, which is called Pańska Skórka.

They achieved by me a lot of respect with the following heart-warming gestures, after buying a few candles:

- Sister of Łukasz gave a candle into my hand, when we attended the tombs of Warsaw defenders from year 1939, and she said, that I should choose randomly one grave and put it there. (My choice was an anonymous tomb, among others with names written on plaques)
- It’s a Day not only dedicated to visiting tombs of your relatives, but also those people, who are important to you, even if you didn’t have a chance to know them personally. With their mother we were looking for the grave of Irena Kwiatkowska, who is a famous actress, and in the end we didn't find it, so we had to give up, but we stopped by tombs of poets (Staff and Tuwim) to show respect and light candles.
- I also noticed, that they didn't only cared about their own relatives - if unattended graves were nearby, they also cleaned them up and light up a candle there.

Showing respect on Polish way

And we weren't alone with showing respect to famous people, this seems like a usual habit here. Poets, actors, philosophers and athlete's graves were surrounded by lampions already before noon too. The most touching were for me the tombs of historical and war heroes as well as the Warsaw Uprising's victims. I've already seen a few films related to the topic, and well, the nation has to be really made of hard rock, who survives so terrible attacks, with that kind of pride...I cannot  describe, how much condolence and love enwarms me from inside also now, when I 'm thinking back to these grandparents, young and old people, who lightened up candles for others, whom are not even distantly related to them... It was fantastic to see this!

And in the evening, like everywhere, there was a beautiful dome of lights above cementeries, caused by wreaths and candles burning brigthly, so we went once again to Powązkowska Street (where the oldest and most famous cementary is located), and we noticed, that many foreigners were also interested to see this sight, over and over we have heard English or French speaking people. The picture cannot give back the magic, but gives you an idea, how to imagine a famous grave:

So, for me it was unbelievably touching to see such respect and humility, and it is a very strange feeling, that even if my roots are not related to here, but... I feel like they are my relatives somehow!

November 1 a lengyeleknél

1 éve történt először, hogy tanúja lehettem az itteni Halottak napjának, már akkoris elcsodálkoztam néhány szokáson. Az idei november 1 is itt telt, úgyhogy párom édesanyjával és húgával 4 temetőt látogattunk meg az elhunyt családtagok kapcsán. 

Egy neves filozófus, Kopaliński sírja,
aki pont 100 évet élt

Az, hogy Halottak napján kimegyünk, nálunk is általános jelenség, node nézzük csak, mi is a szokatlan errefelé?

A lengyelek nagyon hagyománytisztelő, mélyérzésű nép amellett, hogy jó részük vallásos katolikus is. Ezen a napon lezárják a temetők környékét, parkolni autóval nem nagyon lehet, és külön temetőjáratokat indítanak Varsóban buszt és villamost illetően, C kezdetű jelzéssel (cmentarz). A látványhoz tartozik a virágok, koszorúk és gyertyák mellett még pár jellegzetes snack árusítása is mindenhol, pl. az édeskés, füzéren lógó kerek perec, és a pillecukorszerű Pańska Skórka.

Nem kis tiszteletet vívtak ki nálam a következő szívmelengető mozzanatokkal, jónéhány gyertya vásárlása után:

- Łukasz húga kezembe adott egy gyertyát, amikor 1939-es hősök csoportos sírhelyeinél jártunk, és azt mondta, válasszak ki véletlenszerűen egy sírt, és tegyem rá. (Egy névtelen sírra esett a választásom a sok névvel megjelölt mellett.)
- Édesanyjukkal egy ideig kerestük Irena Kwiatkowska, egy híres színésznő sírját, végül sajnos fel kellett adnunk a dolgot, de nem egy költő mellett is megálltak tisztelegni és gyertyát gyújtani.
- Azt vettem észre, hogy nemcsak a saját sírjukat mennek ki gondozni - ha a család sírja mellett állnak régi, gondozatlan helyek, azokat is leseprik, és egy-egy gyertyát hagynak rajta...

Tiszteletadás lengyel módra

Egyébként nem voltunk egyedül az ismert emberek iránti tiszteletadással, ez elterjedt szokásnak tűnik errefelé. Elismert költők, színészek, filozófusok, sportolók sírjainál tömegesen álltak a gyertyák már délelőtt is. Különösen a történelmi, háborús hősök és a varsói felkelésben elesettek sírjai hatottak meg. Már megnéztem néhány filmet is a témában, és hát ember legyen a talpán az a nép, aki ennyi szörnyűséget túlél, ilyen büszkeséggel... Nem igazán tudom leírni, mekkora részvét-és szeretet melenget belülről még most is, mikor visszagondolok a tisztelgő nénikre, bácsikra, fiatalra és idősre, akik gyertyát gyújtottak bárkiért, aki távolról sem családtagjuk... fantasztikus volt látni ezt.

Este pedig, ahogy mindenhol, gyönyörű fényárban úsztak a temetők, kimentünk megnézni a Powązkowska utcait, és azt vettük észre, hogy erre a látványra elég sok külföldi is kíváncsi, lépten-nyomon hallottunk angol, francia szavakat. A kép nem fogja visszaadni a varázst, de valahogy így képzeljetek el egy ismertebb sírt:

Szóval számomra hihetetlenül megindító volt ilyen tiszteletet és alázatot látni, és nagyon fura az érzés, hogy elvileg semmilyen gyökér nem köt ide, és mégis... Úgy érzem, hogy a rokonaim!